Gjennom det siste året har mange gått ut med sterke meiningar i ein kampanje mot bitcoin som ikkje er faktabasert. Påstandane grensar mot konspirasjonsteoriar. Dei som uttalar seg, har det til felles at dei ikkje forstår korleis bitcoin fungerer, og mykje tyder på at dei heller ikkje forstår korleis norske kroner vert til.Dette har resultert i eit raud-grønt krav om avgifter på bitcoinutvinning, i Noreg, som vil auke dei globale CO2-utsleppa.

Norsk bitcoinutvinning er eit miljøprosjekt. Eg skal forklare kvifor, men fyrst litt bakgrunn.

«Pengar er storkna mannesveitte», skreiv Åsmund Olavsson Vinje.

Sturle Sunde
Sturle Sunde (Foto: Mikaela Berg)

Før var økonomien driven av menn og undervurderte damer som brukte energi og sveitta på gardar, i smier, på sætra og i skogen. Pengar var prov på brukt energi. Etter industrialiseringa har maskiner teke meir og meir over, men vekst i økonomien har alltid vore tett knytt til vekst i energiforbruket. Grafane for global økonomisk verdiskaping (bnp) og globalt energiforbruk fylgjer kvarandre tett.

Energibaserte pengar er difor ikkje so dumt. Då lurer du ingen ved å feie veksten i energiforbruk bak den økonomiske veksten og late som om han ikkje er der. So lenge vi har økonomisk vekst, vil energiforbruket vekse – uavhengig av om det er norske kroner, euro eller bitcoin som vert produsert.

Utfordringa ligg i å gjere veksten berekraftig ved å gå over til fornybar energi.

Noko av det geniale med bitcoin, som motstandarane konsekvent let vere å nemne – eller mest sannsynleg ikkje veit – er at bitcoin-utvinning er eit nullsumspel. For kvar bitcoin som vert produsert med fornybar energi i Noreg, vert det produsert ein bitcoin mindre med energimiksen andre stader.

Kva er miljøgevinsten i at flest mogeleg bitcoin skal produserast med kolkraft i Kina framfor fornybar energi i Noreg?

Det bør motstandarane ha eit klårt svar på.

Noreg har mykje fornybar kraftproduksjon og mykje innestengd kraft. I 2008, då Senterpartiet framleis hadde ein miljøpolitikk, lanserte Åslaug Haga ideen om at Noreg skulle verte Europas batteri. Eit naturleg framhald av Eivind Reiten sin energipolitikk frå slutten av 80-talet, då vi knytte oss til det europeiske kraftnettet med fri handel med kraft. Det fekk bønder over heile landet til å investere i småkraftverk i eigne bekkjar og elver.

Om sommaren er det lite vind i Europa, og dei treng mykje kraft til kjøling. Samstundes er elvene høge av smeltevatn her heime. Ein perfekt kombinasjon.

Etter at Ola Borten Moe starta oljeselskap, snudde Senterpartiet tvert om. No stemmer Senterpartiet ned kraftkablane som trengst, dei er mostandarar av Acer, CO2-avgifter og alt som kan føre til meir elektrifisering og redusert forbruk av olje og gass.

Dermed sit kraftbøndene att med kraftverk som taper pengar.

Min kommune, Kinn, har 22 megawatt småkraftverk. 11,45 megawatt er seld til utanlandske selskap, fordi bøndene ikkje har klart å få produksjonen til å gå med overskot.

Bitcoin kan snu utviklinga.

Tyskland har klart å gå frå under fem prosent fornybar kraftproduksjon i 1998 til over 50 prosent i 2020, med auksjonar der dei garanterer ein minimumspris per kilowattime for fornybar kraftproduksjon. Forbrukarane betaler gildet gjennom avgifter.

Med litt billig, brukt utstyr er investeringa lita og produksjonen lønsam med straumpris under 40 øre per kilowattime

Med bitcoin kan kraftprodusentar få til det same, men utan auka avgifter for forbrukarane. Ein liten 20-fots container kan innehalde maskiner til meir enn ein megawatt med forbruk til bitcoinutvinning, og koplast rett til kraftverket.

Med litt billig, brukt utstyr er investeringa lita og produksjonen lønsam med straumpris under 40 øre per kilowattime. Dermed er produsenten garantert 40 øre kilowattimen for krafta. Er kraftprisen høgare og nettet har kapasitet, kan automatikken skru ned produksjonen og selje krafta ut på nettet.

Dermed har vi alltid ein kraftreserve som hindrar at prisane til forbrukarane vert for høge.

Det er i praksis ei støtteordning for utbygging av fornybar energi som elles ikkje ville vore lønsam, eller som ville vore stranda grunna svakt straumnett. Den produserte varmen kan òg utnyttast til tørking av ved eller høy, til fjernvarme, oppvarming av drivhus eller anna.

Dette kan gjere både eksisterande og nye småkraftverk lønsame og bremse utflagginga av norske småkraftverk.

Oljeindustrien i Nordsjøen vert subsidiert med null elavgift, uansett om straumen er produsert i eit gasskraftverk på plattformen eller kjem frå land. Oljen vi pumpar opp i Nordsjøen, gjev 231 millionar tonn CO2-utslepp i året, i tillegg til 14 millionar tonn CO2-ekvivalentar i året til utvinninga. Gassen kjem i tillegg.

Produksjon av desse CO2-utsleppa skal subsidierast med null avgift, medan skifte frå fossil til fornybar energi til bitcoin-utvinning skal straffast med avgifter. Kva er logikken i det?

Eit anna miljøargument for bitcoin er at bitcoin er ein deflatorisk valuta. Eg kjøpte bitcoin til 0,04 dollar i 2010. No går dei for over 40.000 dollar. Målt i dollar har bitcoin vorte ein million gonger meir verd sidan 2010, og verdiauken ser ut til å halde fram i omlag same tempo.

Når ein gjer seg slike erfaringar, er det lite freistande å bruke pengane med ein gong. Deflasjon – det at pengane vert stadig meir verd over tid – inviterer til sparing framfor forbruk og er den store skrekken til mange økonomar.

Lågare forbruk veit vi medfører lågare energiforbruk. Ergo fører sparing i bitcoin til lågare energiforbruk.(Vilkår)Copyright Dagens Næringsliv AS og/eller våre leverandører. Vi vil gjerne at du deler våre saker ved bruk av lenke, som leder direkte til våre sider. Kopiering eller annen form for bruk av hele eller deler av innholdet, kan kun skje etter skriftlig tillatelse eller som tillatt ved lov. For ytterligere vilkår se her.